Werken aan de ontwikkeling van ondernemingszin is geen elitaire bedoening. Het komt om te beginnen kinderen ten goede die zwak zijn in zelfsturing. Men kan zelfs aantonen dat hoe kansarmer men is des te belangrijker ondernemingszin is om zaken zo in handen te nemen dat er nog levenskwaliteit kan zijn. Tegelijk moet de aandacht voor het thema ons bewust maken van kinderen die van aanpakken weten en die het niet kunnen laten om initiatief te nemen. Kortom: we moeten de kansen die er liggen om ondernemingszin te ontwikkelen met beide handen grijpen. Het mooie aan ondernemingszin is immers dat het een krachtig instrument is dat op zicht geen geld kost noch energie verslindt: het is wat er aan mogelijkheden ligt, gewoon beter benutten.
Dit themanummer zal je verrassen. Herontdek met onze dat technologische opvoeding wortelt in iets dat eigenlijk altijd tot de kern zelf van het kleuteronderwijs heeft behoort: voeling krijgen met de materiële wereld, zich een steeds betere voorstelling kunnen maken van de wereld van objecten en van de wetmatigheden die daar heersen. Technologie gaat immer over het handig inspelen op die wetmatigheden en ze bewust voor eigen behoeften benutten.
Doorheen de artikelen in dit themanummer gaan we op zoek naar mogelijkheden, om interesses van kleuters op te sporen, om echt tijd te maken door soms gewoon eens ‘niets’ te doen, of om juist heel veel tijd te maken voor het ontdekken van de vonkjes van enthousiasme bij je kleuters. Ontdek hoe je rust kan creëren door eens je eigen programma los te laten en te ‘vertrekken zonder thema’ of hoe jouw knutselhoek een omgeving kan worden waar er tijd is voor creativiteit en expressie vanuit de kinderen.
In dit themanummer willen we vooral stilstaan bij wat ‘vertrek eens zonder thema’ de laatste jaren tot stand heeft gebracht bij kleuters, bij de leerkrachten, bij de ouders en ook bij de studenten. Conclusie is dat dit absoluut geen ‘laisser-faire-methode’ is, maar wel een manier om je aanpak nog meer en beter af te stemmen op maat van elk kind. Inzetten op een rijke leeromgeving, op observeren en meespelen, en zo een hogere betrokkenheid uitlokken bij elk kind. Dat is kwaliteitsvol onderwijs, dat is de taak van elke leerkracht! Dat is ook wat leerkrachten ondervinden als ze de kracht van werken zonder thema hebben ontdekt en nooit meer loslaten.
‘Vertrouw dat het kan, dat het goed komt, en dat – zelfs na een keer hard vallen – het nog steeds goed komt’ (Ellen Emonds). Daar knelt vandaag het schoentje! Mogen kleuters nog vallen? Maken we vandaag onze klas- en schoolomgeving niet te veilig, zodat risicovol spel’ uitgesloten is? In dit themanummer schenken we extra aandacht aan kinderen bij wie een traumatische ervaring de groeikracht vaak bemoeilijkt en voor wie het dagelijks bouwen aan een ‘ veilige basis van vertrouwen’ nodig is.
Zorg … Het is in onderwijs een sleutelwoord. In dit themanummer benaderen we het thema vanuit verschillende invalshoeken: de school, de beleving van ouders, individuele emoties, verlieservaring, preventie en het kunstzinnige komen aan bod. Een heel apart nummer, waarin we breder kijken dan het onderwijs. We benadrukken daarmee het belang van de band tussen het gezin en school als het om zorg gaat. We inspireren om kinderen die emotioneel een moeilijk fase doormaken beter te begrijpen.
Alles begint met de wijze waarop we als leerkracht naar kinderen kijken en hoe we over hen spreken. Want hoe naar kinderen, hun spel, hun leren, hun ontwikkeling … kijkt, welke bril je opzet, zorgt ook dat je je eigen rol als leerkracht anders invult. Ben je benieuwd naar jouw eigen leerkrachtstijl? Over de mate waarin jij autonomie geeft, gevoelig bent voor beleving en stimulerend tussenkomt? Doe dan, in dit themanummer rond leerkrachtstijl, zeker de test om uit te vissen wat jouw leerkrachtstijl is.
Jonge kinderen en spelen! Het lijkt zo vanzelfsprekend, hoe ze zichzelf in hun spel verliezen en van het ene overgaan in het andere. En toch, voor sommige van onze kleuters gaat het niet altijd vanzelf. Meer en meer leerkrachten, maar ook ouders en grootouders klagen erover dat kinderen niet meer kunnen spelen. Maar moeten we de fout alleen bij de kinderen leggen? Zijn er geen andere oorzaken van dit ‘moeilijk’ kunnen spelen? Kennen we het spel van kinderen nog? Lees doorheen dit themanummer hoe we als kleuteronderwijzers ‘beter spel’ kunnen faciliteren door een goed aanbod dat spel uitlokt, het wegnemen van hindernissen om tot spel te komen en het tussenkomen om het spel verder te brengen.
‘Als ieder kind dezelfde kip moet knutselen, kan geen kind z’n ei kwijt!’ Met deze spreuk nemen we je mee in dit themanummer rond PASEN vol creativiteit. Lekker nestelen in zelfgebouwde nesten, filosoferen over: ‘Wie was er eerst: de kip of het ei?’, brainstormen met de kleuters of gewoon inspelen op hun interesses en naar de koers gaan kijken. Het kan allemaal! En het kan vooral anders! Door als leerkracht ruimte te creëren om kleuters creatief te laten zijn, maar ook door zelf ‘out of the box’ creatief te leren denken. Het ontwikkelen van een creatieve houding als leerkracht is belangrijk, je geeft daarmee een voorbeeld.
